Türkiye’de bir hukuk bürosunun kullandığı programlar tek bir kategoriye sığmaz. Baronun sağladığı icra takip sistemi bir yanda, dava takip programı diğer yanda, mevzuat ve içtihat aboneliği ise üçüncü bir yerde bulunur. Program değişikliği gündeme geldiğinde öncelikle bu üçlünün hangi parçasının değiştirildiğinin belirlenmesi gerekir; zira hiçbiri diğerinin yerine geçmez.
Bu sayfada ürünler adlarıyla anılarak karşılaştırılmaz. Başka bir şirketin ürünü hakkında yazılan her tespit yazıldığı tarihten itibaren güncelliğini yitirmeye başlar ve bu meslekte hatalı bir tespit, karşılaştırma tablosunun sağladığı yarardan daha ağır bir sonuç doğurur. Bunun yerine kategoriler, aralarındaki farklar ve seçimde esas alınacak ölçütler verilir.
Program değişikliğinin başlıca dört gerekçesi
Programın masaüstünde kalması. Server-client mimarisiyle çalışan bir programda dosyaya erişim için ofiste bulunmak gerekir. Duruşma çıkışında adliye koridorunda cevaplanması gereken soru, ancak ofise dönüldüğünde cevaplanabilir.
Fiyatın yayımlanmaması. Bu pazarda fiyatını yayımlayan üretici azınlıktadır. Çoğu ürün için tek yol demo talebinde bulunup satış görüşmesine girmektir; bu da üç programın karşılaştırılmasını üç ayrı satış sürecine dönüştürür.
Yapay zekâ işlevinin belirsiz kalması. Üreticilerin büyük bölümü bir yapay zekâ asistanından söz eder. Bu işlevin üründe hangi işi yaptığı, hangi kaynağa dayandığı ve neyi yapamadığı çoğunlukla yazılı değildir.
Araştırmanın ayrı bir yerde yürütülmesi. Dava takip programı emsal karar bulmaz, içtihat programı dilekçe tanzim etmez. Aradaki aktarım işini vekilin kendisi üstlenir: karar bir yerde bulunur, dosya bilgisi başka yerden alınır, dilekçe üçüncü bir ortamda birleştirilir.
Kategoriler
Piyasadaki ürünler beş öbekte toplanır. Büroların çoğu bunlardan birden fazlasını aynı anda kullanır; bu bir tercih hatası değil, kategorilerin birbirinin yerine geçmemesinin sonucudur.
Baroların ve meslek kuruluşlarının sunduğu sistemler. Ham kullanıcı sayısı bakımından Türkiye’de en yaygın kullanılan araçlar bu öbektedir; bunları hesaba katmayan bir karşılaştırma baştan eksik kalır. Maliyet-fayda dengesi bu öbekte hiçbir ticari üründe bulunmayan düzeydedir; buna karşılık araştırma ve yazım işlevleri bu araçların kapsamı dışındadır. Yeni bir program alınmadan önce, mevcut aracın işin ne kadarını zaten karşıladığının hesaplanması yerinde olur.
Masaüstüne kurulan klasik büro ve icra otomasyonları. Bu öbeğin gücü icra tarafında ve UYAP sorgularının derinliğindedir. Dosya içinden doğrudan UYAP sorgusu çalıştırılması, e-takip açılması ve harç hesabının her yıl güncellenmesi bu ürünlerin asıl işlevidir. Buna karşılık kurulum modeli ofis dışı ve mobil çalışmayı kısıtlar ve e-imza ile kart okuyucu gerektirir.
Bulut tabanlı dava ve müvekkil takip programları. Her yerden erişim, ekip içinde ortak görünüm ve çoğunda ön muhasebe ile e-SMM sunulur. Bu öbekte fiyatını açıkça yayımlayan ürünler de, yalnızca demo üzerinden satılan ürünler de vardır. Yapay zekâ işlevi genellikle yenidir; tanıtımda anlatılan işlevin üründe karşılığı bulunup bulunmadığının ayrıca sorulması gerekir.
Yayıncı kökenli mevzuat ve içtihat arşivleri. Uzun yıllara dayanan yayıncılık birikimi üzerine kurulmuş aboneliklerdir. Asıl güçleri arşivin kendisinde ve editoryal işlemededir; büro otomasyonu tarafı çoğunlukla arşivin yanına eklenmiş bir modül niteliğindedir.
Yeni nesil yapay zekâ asistanları. Araştırma ve yazım işlevini merkeze alan, son yıllarda ortaya çıkan ürünlerdir. Bu öbekte sorulacak sorular diğerlerinden farklıdır: cevabın kaynağı gösteriliyor mu, hangi veri tabanı taranıyor, veri nerede işleniyor. Turklex bu öbektedir; bu soruların cevapları ayrı bir sayfada ayrıntılı olarak verilir.
Bu beş öbeğe bir de ücretsiz kamu kaynakları eklenir: UYAP Avukat Portal, UYAP Emsal Karar Arama, UYAP Mevzuat Programı ve Yargıtay Karar Arama. Bir ürünün sunması gereken şey bu kaynaklara erişim değil, erişimin üzerine eklediği işlevdir. UYAP’ın kapsamının nerede sona erdiği ayrı bir sayfanın konusudur: UYAP varken ayrıca bir yazılıma gerek var mı.
Seçimde esas alınacak altı ölçüt
- İcra hacmi. İşin ağırlığı icra takibindeyse diğer bütün özellikler ikinci sırada kalır. Harç hesabının her yıl güncellenmesi, e-takip açılabilmesi ve toplu dosya yönetimi bu noktada belirleyicidir.
- UYAP bağlantısının biçimi. Üç yöntem vardır ve aralarındaki fark günlük işi doğrudan etkiler: e-imza ve kart okuyucu ile program içinden sorgu; tarayıcıdaki UYAP oturumu üzerinden aktarım; ya da dosyanın UYAP’tan indirilip programa elle yüklenmesi.
- Çalışma ortamı. Programın kurum sunucusunda mı yoksa bulutta mı çalıştığı. Kurumsal bir uyum politikası bulunuyorsa bu soru diğerlerinden önce gelir.
- Muhasebe işlevi. Tahsilat, masraf, avans, vekâlet ücreti ve e-SMM’nin tek programda toplanıp toplanmadığı.
- Fiyatın yayımlanması. Fiyatını yayımlamayan bir üreticiyle karşılaştırma yapılabilmesi için önce satış görüşmesine girilmesi gerekir.
- Yapay zekânın hangi işi yaptığı. “Yapay zekâ destekli” ifadesi tek başına bilgi taşımaz. Sorulması gereken soru, hangi kaynağa dayanılarak cevap verildiği ve o kaynağın gösterilip gösterilemediğidir.
Turklex’in bu haritadaki yeri
Turklex diğer kategorilerden farklı bir noktadan hareket eder: öncelikle araştırma ve yazım aracı, ardından dosya yönetimi. Mevzuat ve içtihatta anlam bazlı arama, dilekçe ve sözleşme yazımı ve bu iki işlevin dosyanın kendisiyle aynı yerde bulunması ürünün esas iddiasıdır. Dava dosyası, müvekkil, duruşma, görev ve gider takibi bu yapının çevresinde konumlanır; Türk hukukuna göre tanımlı yirmi dava türü ve yirmiden fazla gider kategorisiyle birlikte.
UYAP bağlantısı tarayıcı eklentisi üzerinden çalışır: kullanıcı kendi UYAP oturumunu açar, aktarımı Turklex içinden kendisi başlatır, dava listesi, taraflar ve duruşmalar aktarılır ve gelen evrak dosyaya ek olarak kaydedilir. Eklenti arka planda kendiliğinden işlem yapmaz; bu bilinçli bir tercihtir. Bağlantı tek yönlüdür: Turklex’ten UYAP’a evrak gönderilmez. Eklenti yalnızca Chrome üzerinde çalışır.
Veri Türkiye’de işlenir, yüklenen içerik model eğitiminde kullanılmaz ve her büronun verisi uygulama katmanında ayrılır: veriye erişen her sorgu büro kimliğiyle sınırlandırılır. ISO 27001 sertifikası yoktur.
Uygun olduğu hâller. Günün önemli bölümü emsal karar araştırmak ve dilekçe tanzim etmekle geçiyorsa ve bu işin dosyanın kendisiyle aynı yerde yürütülmesi isteniyorsa.
Kapsamadığı alanlar. İcra takibi, ön muhasebe, zaman takibi ve ücretlendirme yoktur. Sözleşme analizi ve risk analizi yoktur. Mobil uygulama yoktur. Takvim entegrasyonu da yoktur; duruşma tarihleri Google Takvim ya da Outlook’a aktarılmaz.
Hangi büro için hangi kategori
- İşin ağırlığı icra ise: bir icra otomasyonu ya da baronun icra takip sistemi. Turklex bu işlevi karşılamaz.
- Verinin kurum sunucusunda tutulması şart ise: kendi sunucusuna kurulabilen klasik büro programları.
- Bütçe en belirleyici kısıt ise: baroların ve meslek kuruluşlarının sunduğu sistemler.
- Ön muhasebe ve e-SMM’nin aynı yerde bulunması isteniyorsa: muhasebe modülü olan bulut tabanlı büro programları.
- Mobil uygulama zorunlu ise: mobil uygulaması bulunan bulut tabanlı dava takip programları.
- Arşivin derinliği belirleyici ise: yayıncı kökenli mevzuat ve içtihat abonelikleri.
- Gün emsal karar araştırmak ve dilekçe tanzim etmekle geçiyorsa: Turklex.
Tek bir programın çoğu zaman yeterli olmaması
Bu kategorilerin büyük bölümü birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. İcra hacmi bulunan bir büroda icra programı yerinde durur ve öyle kalması gerekir. Turklex’in cevapladığı soru şudur: araştırma, yazım ve dosya bilgisinin üç ayrı yerde tutulması zorunlu mudur.
Bunun büroya sağlayacağı fayda bir karşılaştırma tablosundan okunamaz. Değerlendirme, kendi dosyanız üzerinden gerçek bir soru sorularak yapılabilir; ücretsiz plan bu amaçla sunulur ve kredi kartı bilgisi istemez.