Claude veya ChatGPT hukukta nereye kadar yeter?

Türkiye’de hukuk alanında çalışanların önemli bir bölümü genel amaçlı yapay zekâ araçlarını hâlihazırda kullanır. Bu sayfanın amacı bu kullanımı sorgulamak değil, söz konusu araçların hangi işlerde elverişli, hangi işlerde yapısal olarak yetersiz olduğunu ayırt etmektir.

Ayrım tek bir cümlede toplanabilir: genel amaçlı bir asistan metin üretir, Turklex ise gerçek kayıtlar, dosyanın kendisi ve büronun arşivi üzerinde çalışır. Bir dilekçenin dayandığı künyenin gerçekten var olması, dosyanın taraflarının ve giderlerinin bilinmesi ve müvekkil verisinin Türkiye’de kalması, model yetkinliğiyle değil ürünün nasıl kurulduğuyla ilgilidir.

Aşağıdaki bilgilerin tamamı OpenAI’ın ve Anthropic’in 23.08.2026 tarihinde yayında olan kendi politika ve sözleşme metinlerinden alınmıştır.

Farkın bulunduğu üç nokta

Ayrım, modelin yetkinlik düzeyinden değil, üç yapısal farktan kaynaklanır.

1. Künyenin kaynağı. ChatGPT ve Claude’un Türk içtihadına ilişkin bir indeksi yoktur. Bir Yargıtay künyesi talep edildiğinde bu künye bir kayıttan getirilmez, üretilir.
2. Dosyanın aktarımı. Bir UYAP dosyasının genel amaçlı bir sohbet ortamına taşınması, her evrakın tek tek indirilip yüklenmesini gerektirir; bu işlem her dosya için ve her oturumda yinelenir.
3. Müvekkil verisinin tabi olduğu rejim. Her iki sağlayıcıda da bireysel paketlerde model eğitimi varsayılan olarak açıktır ve devre dışı bırakma yükümlülüğü kullanıcıya bırakılmıştır. Veriler Türkiye’de saklanmaz.

Künye doğruluğu

Bu, kuramsal bir risk değildir. 18.06.2026 tarihli bir habere göre Kızılcahamam’daki bir asliye hukuk mahkemesinde, dilekçesindeki Yargıtay kararlarını yapay zekâ ile ekleyen bir avukat hakkında aynı gün hem Ankara Barosu’na hem savcılığa bildirimde bulunulmuştur. Mahkemenin gerekçesi haberde şu şekilde aktarılmıştır: “dilekçede belirtilen Yargıtay kararlarının UYAP üzerinden yapılan incelemede belirtilen şekliyle bulunamadığını, numaraların gelişigüzel yazılmış izlenimi verdiği”.

Olayın asıl dikkate değer yönü avukatın kendi beyanındadır: “Kararlar tamamen uydurma değildi. İçerikleri mevcut olan Yargıtay kararlarıydı. Ancak daire numaraları ve karar künyeleri yanlış yazılmıştı. İçerik doğruydu, numaralar yanlıştı.”

Bu durum, tümüyle uydurma bir karara nazaran daha tehlikelidir. Metni okuyup içeriğini makul bulan bir gözden geçirme bu hatayı yakalayamaz; künyeyi UYAP’ta arayan bir mahkeme yakalar. Söz konusu bilginin bir habere dayandığı, yayımlanmış bir karar niteliği taşımadığı ve haberde soruşturmanın açıldığının bildirildiği, sonuçlandığına ilişkin bir bilgi bulunmadığı da kaydedilmelidir.

Uluslararası karşılığı daha eski ve daha kesindir. Mata v. Avianca davasında New York Güney Bölge Mahkemesi hâkimi P. Kevin Castel, ChatGPT’nin ürettiği ve gerçekte var olmayan kararlara dayanan avukatlar hakkında 5.000 dolar para cezasına hükmetmiş, sahte kararların yazarı olarak gösterilen altı gerçek hâkimin her birine ayrı ayrı mektup yazılmasını emretmiştir. Kararın açılış paragrafı konuyu araca değil, avukatın yükümlülüğüne bağlar: “Güvenilir bir yapay zekâ aracından yardım almakta doğası gereği uygunsuz hiçbir şey yoktur.” Sorun, avukatın dosyasının doğruluğunu sağlama yükümlülüğünü terk etmesindedir.

Bu tür vakaları izleyen bağımsız bir veri tabanı, 23.08.2026 itibarıyla 1.941 dava tespit ettiğini bildirir.

Turklex’te durum. Arama, gerçek kayıtlar üzerinde yürütülür: kullanılan madde ve karar mevcut kayıtlardan gelir, mülga bir hükme atıf yapılmaz ve mevzuat madde düzeyinde getirilir. Bu, avukatın denetim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; hiçbir ürün kaldırmaz. Kaldırdığı şey, denetlenecek kaynağın var olup olmadığı sorusudur.

Dosya bağlamı

Genel amaçlı bir asistana dava dosyasının aktarılması, UYAP’a girilerek evrakın tek tek indirilmesi, sohbete yüklenmesi ve oturum uzadığında ya da yeni bir oturum açıldığında aynı işlemin yinelenmesi anlamına gelir. Bu yük her dosya için ve her seferinde doğar.

Turklex’te tarayıcı eklentisi kurulduktan sonra kullanıcı kendi UYAP oturumunu açar ve aktarımı Turklex içinden kendisi başlatır. Dava listesi, taraflar ve duruşmalar aktarılır; dosyanın evrakı ek olarak kaydedilir, metne dönüştürülür, aranabilir olur ve asistan bu içerik üzerinden çalışır. Aynı evrak iki kez çekilmez. UYAP oturumu kullanıcıda kalır; Turklex’in UYAP kimlik bilgisi saklaması söz konusu değildir.

Bağlantının sınırları da açıktır: eklenti yalnızca Chrome’da çalışır, yalnızca avukat portalını kapsar ve zamanlanmış otomatik güncelleme bulunmaz. Bağlantı tek yönlüdür: Turklex’ten UYAP’a evrak gönderilmez. Aktarımın kullanıcı tarafından başlatılması bilinçli bir tercihtir.

Asistanın çalışma alanı açık dosyayla da sınırlı değildir. Büronun bütün belgelerinde hem kelime hem anlam düzeyinde arama yapılabilir; böylece “bu konu daha önce hangi dosyada işlendi” sorusu cevaplanabilir olur. Genel amaçlı bir sohbet uygulamasında bu sorunun karşılığı yoktur.

Müvekkil verisinin tabi olduğu rejim

Bu bölümdeki her tespit, iki şirketin kendi politika metinlerine dayanır.

OpenAI, 13.03.2026 tarihli politikasında bireysel hizmetler bakımından şu ifadeyi kullanır: “ChatGPT veya DALL·E gibi bireylere yönelik hizmetlerimizi kullandığınızda, içeriğinizi modellerimizi eğitmek için kullanabiliriz.” Aynı metne göre ChatGPT “siz eğitimden vazgeçmediğiniz sürece, insanların onunla yaptığı konuşmalar üzerinde ek eğitim alarak gelişir.” Varsayılan açıktır ve kapatma yükümlülüğü kullanıcıdadır. Metin, kurumsal ürünler bakımından — Team, Enterprise, API — içeriğin eğitimde kullanılmadığını belirtir; bireysel bir avukatın satın aldığı paket bu istisnanın kapsamında değildir.

Anthropic, fiyat sayfasındaki karşılaştırma tablosunda Free, Pro ve Max paketleri için model eğitimi satırını “Opt-out” olarak işaretler. 01.07.2026 tarihli sayfaya göre silinen sohbetler arka uçtan 30 gün içinde silinir; model iyileştirme açık olduğunda veriler kimliksizleştirilmiş biçimde eğitim hatlarında 5 yıla kadar tutulabilir. Politika ihlali işaretlenmiş girdiler için süre 2 yıl, sınıflandırma skorları için 7 yıldır.

Verinin bulunduğu yer. Anthropic’in 15.06.2026 tarihli sayfası, trafiğin varsayılan olarak ABD, Avrupa, Asya ve Avustralya’daki bazı ülkelere yönlendirilebileceğini ve “verilerin ABD’de saklandığını” belirtir. OpenAI’ın Türkiye’yi de kapsayan 06.02.2026 tarihli gizlilik politikasına göre kişisel veri, “Amerika Birleşik Devletleri’ndeki tesislerimiz ve sunucularımız” dahil çeşitli yargı çevrelerinde işlenir. ChatGPT’nin Türkçe fiyat sayfasında belirli ülkelerde veri saklama bir Enterprise özelliği olarak listelenir; Türkiye bu listede yer almaz.

Turklex’te durum. Veri işleme altyapısı Türkiye’dedir ve yüklenen içerik model eğitiminde kullanılmaz. Her büronun verisi uygulama katmanında ayrılır: veriye erişen her sorgu büro kimliğiyle sınırlandırılır. KVKK aydınlatma metni, veri işleme sözleşmesi, yapay zekâ politikası ve güvenlik politikası dahil on dört başlıkta hukuki metin yayımlanmış durumdadır; kurumsal bir alıcının inceleyeceği belgeler hazırdır.

Turklex tek bir modele bağlı değildir; işin niteliğine göre farklı modeller devreye girer ve model tercihi zaman içinde değişebilir. Güncel model listesi kurumsal alım süreçlerinde paylaşılır.

Sözleşme hükümleri ve sorumluluk

Bu hükümler çoğunlukla incelenmez; oysa mesleki sorumluluk bakımından belirleyici olan kısım burasıdır.

OpenAI Kullanım Politikaları (29 Ekim 2025), yasak kullanımlar arasında “lisanslı bir uzmanın uygun katılımı olmadan, hukuki veya tıbbi danışmanlık gibi lisans gerektiren özel bir danışmanlığın sunulması” fiilini sayar. Aynı metin, kuralların “yapay zekânın kullanımını etkileyen yasal gerekliliklerin, mesleki sorumlulukların veya etik yükümlülüklerin yerine geçmez” olduğunu belirtir.

OpenAI Kullanım Koşulları (1 Ocak 2026, Türkiye’nin de dahil olduğu sürüm) daha açıktır: “Bir kişiyle ilgili herhangi bir Çıktıyı, o kişi üzerinde kredi, eğitim, istihdam, konut, sigorta, hukuki, tıbbi veya diğer önemli kararlar almak gibi yasal veya maddi bir etkisi olabilecek herhangi bir amaçla kullanmamalısınız.” Sözleşmenin tarafı Delaware merkezli OpenAI OpCo, LLC’dir; uygulanacak hukuk Kaliforniya hukuku, uyuşmazlık çözüm yolu bireysel tahkim, sorumluluk üst sınırı ise son on iki ayda ödenen tutar ya da yüz dolardan yüksek olanıdır.

Anthropic Tüketici Koşulları (8 Ekim 2025), hatanın niteliğini tanımlayan şu ifadeyi içerir: çıktılar “ayrıntı ve kesinlik düzeyleri nedeniyle doğru görünseler bile esaslı yanlışlıklar içerebilir.”

Anthropic Kullanım Politikası, hukuku yüksek riskli alan olarak sınıflandırır ve iki şart öngörür: içeriğin nitelikli bir profesyonel tarafından dağıtımdan önce incelenmesi ve yapay zekâ kullanıldığının karşı tarafa bildirilmesi — “en azından her oturumun başında”. İkinci şartın uygulamada ne ölçüde yerine getirildiği ayrı bir sorudur.

Fiyat karşılaştırması

ChatGPT’nin Türkçe fiyat sayfası dahi fiyatları dolar üzerinden verir; kur riski kullanıcıya aittir.

Genel amaçlı bir abonelik, aylık birkaç dolar karşılığında yüksek bir kullanım hacmi sunar ve Turklex bu fiyatların altına inmeyi hedeflemez. Ancak iki ürün aynı ölçüt üzerinden karşılaştırılamaz: belirleyici olan kullanılan hacim değil, o hacmin Türk hukuku veri tabanına, UYAP dosyasına ve büronun kendi belgelerine bağlı olup olmadığıdır. Güncel paketler fiyatlandırma sayfasında yer alır; ücretsiz bir başlangıç planı vardır.

Turklex’in üstün olduğu işler

• Künyenin gerçek kayıttan gelmesi. Emsal karar ve mevzuat üretilmez, mevcut kayıtlardan getirilir; mevzuat madde düzeyinde gelir, mülga hükümler işaretlidir ve her künyenin metni uygulama içinden görüntülenebilir. Bu güvence genel amaçlı bir sohbet uygulamasında yapısal olarak yoktur.
• Olayın anlatılarak aranması. Doğru anahtar kelimenin önceden bilinmesi gerekmez; tarif edilen hukuki duruma karşılık gelen kararlar getirilir. Resmî arama yüzeylerinin tamamı kelime ve künye filtresine dayandığı için bu, kamuya açık kaynaklarda karşılığı olmayan bir işlevdir.
• Dosyanın bütününe erişim. UYAP dosyası tarafları, duruşmaları, gelen evrakı ve giderleriyle birlikte üründe bulunur. Soru dosyanın bütününe yöneltilebilir; bağlamın her oturumda yeniden kurulması gerekmez.
• Dilekçenin dosyanın kendi bilgisinden tanzimi. Müvekkil, taraf ve delil bilgisi dosyadan gelir, atıflar mevcut kayıtlardan alınır. Eski bir dilekçenin bulunup temizlenmesi ve aynı bilgilerin yeniden yazılması gerekmez.
• Büro arşivinin işler hâle gelmesi. “Bu konu daha önce hangi dosyada işlendi” sorusu cevaplanabilir. Belge, dava ve müvekkil bilgisi kişiye değil büroya aittir; ekip aynı dosya üzerinde çalışır.
• Müvekkil verisinin Türkiye’de kalması. Veri Türkiye’de işlenir, yüklenen içerik model eğitiminde kullanılmaz ve her büronun verisi uygulama katmanında ayrılır. KVKK aydınlatma metni, veri işleme sözleşmesi ve yapay zekâ politikası dahil on dört başlıkta hukuki metin yayımlanmıştır.
• Usule uygunluğun önceden denetlenmesi. Süreler, dava şartları, görev ve yetki kuralları ile taraf sıfatı denetlenmeden belge tanzim edilmez; usule ilişkin bir engel bulunması hâlinde gerekçesiyle bildirilir.

ChatGPT ve Claude’un üstün olduğu işler

• Hukuk dışındaki işler. Müvekkil yazışması, toplantı özeti, çeviri, tablo ve sunum hazırlanması, genel metin üretimi. Bu işler için hukuka özgü bir platform gereksizdir.
• Kaynağın kullanıcı tarafından verilmesi. Doğruluğu teyit edilmiş bir karar ya da madde metne eklendiğinde; metnin sadeleştirilmesi, yeniden tanzimi ve karşı vakıa ile hukuki dayanak üretilmesi bakımından bu araçlar oldukça güçlüdür. Zayıf oldukları alan üretim değil, kaynağa erişimdir; bu nedenle kaynağın insan tarafında tutulması sonucu iyileştirir.
• Yabancı hukuk ve karşılaştırmalı inceleme. İngilizce hukuk metinlerindeki yetkinlikleri Türkçedekinden yüksektir. Turklex’in veri tabanında yabancı hukuk, AB mevzuatı ve uluslararası içtihat yoktur.
• Kapsam genişliği. Kod, veri analizi, görsel ve ses üretimi. Hiçbir dikey ürün bu genişliği karşılamaz.

Turklex’in kapsamı dışında kalanlar

Bu karşılaştırma bakımından bilinmesi gereken iki sınır vardır. Sözleşme analizi ve risk analizi üründe yer almaz. Mobil uygulama yoktur.

Değerlendirme yöntemi

Bu karar bir karşılaştırma tablosu üzerinden verilemez. Elverişli yöntem, mevcut bir dosyadan gerçek bir olayın alınması, aynı sorunun her iki araca da yöneltilmesi ve dönen künyelerin UYAP’ta aranmasıdır. Tek bir deneme, bu sayfadaki bütün değerlendirmelerden daha belirleyici olacaktır. Turklex’in ücretsiz planı kredi kartı bilgisi istemez.

Sorumluluk tasarımı

Turklex yapay zekâyı karar verici olarak konumlandırmaz. Asistan seçenekleri ve hukuki gerekçeleri sunar; görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesi gibi takdir gerektiren hususlar vekilin değerlendirmesine bırakılır. Dilekçe tanzim edilmeden önce süreler, dava şartları, görev ve yetki kuralları ile taraf sıfatı denetlenir; usule ilişkin bir engel bulunması hâlinde belge tanzim edilmez ve gerekçesi bildirilir. Süre hesaplarında varsayımda bulunulmaz, tarihlerin kendisi talep edilir. Karşı taraftan gelen bir evrakın içine yerleştirilmiş talimatların asistanı yönlendirmesi de engellenir.

Bunlar hıza değil, mesleki sorumluluğa ilişkin özelliklerdir ve genel amaçlı bir sohbet uygulamasında karşılıkları yoktur.